Enigma Makinesi Nedir? Nasıl Çalışır?

II. Dünya Savaşı'nda Almanların silahlarından biri olan Enigma makinesinin çalışma prensibi nedir? Enigma nasıl şifreleme yapıyordu?

Enigma makinesi, Arthur Scherbius tarafından I. Dünya Savaşı’nın sonunda diplomatik, ticari ve askeri iletişimi korumak için icat edilen ve II. Dünya Savaşı’nın sonlarına kadar kullanılan bir şifreleme cihazıdır.

II. Dünya Savaşı öncesi ve sırasında Alman askeri komutanlığı tarafından stratejik mesajları kodlamak için kullanılan Enigma makinesi, gönderilecek bu mesajları şifrelemek için milyarlarca farklı yöntem sunmaktaydı. Bu da diğer ülkelerin savaş sırasında Alman kodlarını kırmasını inanılmaz derecede zorlaştırıyordu. Hatta, savaşın erken aşamalarında bu sistemin kırılmasının imkansız olduğu bile düşünülmüştür.

Fakat, her geliştirilen sistem gibi Enigma makinesi de kırılmıştır. Enigma kodu ilk olarak Polonyalı  matematikçi Marian Rejewski’nin önderliğinde 1930’ların başında kırıldı. 1939 yılında, bir Alman istilası olasılığının artmasıyla Polonyalılar bilgileri İngilizler tarafından kurulan ve liderliğinde matematikçi Alan M. Turing‘in yer aldığı Ultra grubuna aktardılar.

II. Dünya Savaşı sırasında, Alan Turing ve ekibi, Enigma kodunun uygulanmasındaki bazı zayıflıklardan yararlanarak Alman şifreleme kitaplarına erişim kazanma başardılar. Ve bu, Enigma’nın en zorlu sürümlerini kırmaya yardımcı olan Bombe makinesi adı verilen elektro-mekanik bir makine tasarlamalarına izin verdi.

Alan Turing Bombe Makinesi
Bombe Makinesi

Almanya Enigma’ya bir dizi iyileştirme getirmiş ve bu şifre çözme çabalarını değişen derecelerde engellemiş olsa da, sonuçta İngiltere ve müttefiklerinin savaş sırasında istihbarat kaynağı olarak Enigma tarafından kodlanan mesajları çözmesini tam olarak engelleyemediler.

Geliştirdikleri kod çözme makinesi sayesinde Nazilerin saldırılarını önceden haber almaya başlayan İngiltere tarafı ise, çözdükleri bilgileri kullanarak birçok saldırıyı önlediler. Fakat, Almanlar tarafında oluşacak herhangi bir şüpheye izin vermemek ve Enigma makinesinin kullanımının devam etmesi için bazı saldırılara da izin verdiler.

Tarihçiler, Almanların mesaj şifreleme sisteminin çözülmesiyle savaşın önemli ölçüde kısaldığını ve hatta sonucunu değiştirilmiş olabileceğini söylüyorlar.

Enigma Makinesi Nasıl Çalışır

Enigma makinesi, klavye, lamba panosu, rotorlar ve dahili elektronik devre dahil olmak üzere çeşitli parçalardan oluşur. Askerlerin kullandığı makineler ise, santral gibi ek özelliklere sahip olabiliyordu. Ve her bir mesaj, enigma makinesi tarafından belirli bir mantığa göre kodlanmış karma harflerden oluşan bir metin şeklinde gönderilirdi.

Klavyedeki bir tuşa basıldığında, rotorlar bir harfi başka bir harf olarak kodlayacak şekilde hareket eder. Ve akım makineden geçtiğinde lamba panosunda çıkış harfini gösteren lamba yanar.  Örneğin; klavyeden “O” harfine basılırsa ve Enigma makinesi bu harfi “A” olarak kodlarsa, lamba panosunda “A” harfinin bağlı olduğu lamba yanar.

Enigma makinesi birden fazla işlemle mesaj şifrelemesi gerçekleştirir. Üç aşamadan oluşabilecek şifrelemeler şöyle yapılırdı:

Enigma üzerinde eski moda bir telefon anahtar kartına benzeyen bir pano ve bu panoda kullanılan 10 kablo bulunur. Her kablonun bir yuvaya takılabilen iki ucu vardır. Kablonun bir ucunu bir harfin yuvasına, diğer ucunu başka bir harfe takarak, bu kabloyla iki harf birbiriyle değiştirilir. Örneğin; kablonun uçları “R” ve “C” harflerine bağlıysa, “R” harfi “C” harfine ve “C” harfi “R” harfine dönüştürülür. Yani, şifrelenmesi istenen kelime “rica” ise, bu “cira” olarak gönderilir.

Enigma Makinesi Kablo Şifrelemesi
Enigma makinesi şifreleme kabloları

Enigma makinesi, her biri birbirinden farklı sıralamalarda harflere sahip üç rotor ile gelmekteydi. Makinedeki şifrelendirmeyi güçlendirmek için bu üç rotorun yerleri belli aralıklarla birbirleri ile değiştirilirdi. Böylece ekstra bir güvenlik katmanı sağlanırdı.

Enigma Makinesi Rotorlar
Enigma Makinesi Rotorlar

Tüm bu rotorların üzerinde 26 sayı bulunur. Eğer klavyeden “S” harfine basılırsa, elektrik sinyali önce en sağdaki rotoru döndürür ve yanında bulunan göstergedeki sayıyı 1 artırır. Ve şifrelemeye göre lamba panelinde buna karşılık bir lamba yanar.

Enigma Makinesi Rotor Numaraları
Enigma Makinesi Rotor Numaraları

Fakat, en sağdaki rotor yazılan mesajın bir noktasında 26 sayısını aşarsa, ortadaki rotorun sayısı 1 artar. Ve bu noktada şifrelemeye ekstra bir zorluk katılır. Örneğin; sağdaki rotor 1-26 arasında olduğu sürece “E” harfi “L” olarak şifreleniyorsa, sağdaki rotorun bir devrinin ardından ortadaki rotor değişince “E” harfi artık “Y” olarak şifrelenebilir. Bu durum, tüm rotorlar için geçerlidir.

Rotorlar şifrelemeye başlamadan önce yerleştirilirken, 10-22-3 veya 1-2-3 gibi birçok kombinasyonla yerleştirilebilir. Böylelikle giren mesaj aynı olsa da, makinenin üreteceği şifreli mesaj her seferinde farklı olacaktır.