Kaynak Nedir? Çeşitleri Nelerdir? Kaynak Bağlantı Şekilleri Nelerdir?

Kaç farklı kaynak çeşidi vardır? En fazla kullanılan kaynak türü nedir? Kaynak yapılırken kullanılan bağlantı çeşitleri nelerdir?

Kaynak, genellikle metallerde iki veya daha fazla parçanın ısı, basınç veya her ikisi yoluyla birleştirildiği işleme verilen isimdir. Bu işlem, iki parçayı sadece birbirine bağlamakla kalmaz, aynı zamanda bazen aşırı ısı kullanımı, bazen ise diğer metaller veya gazların eklenmesi yoluyla iki parçanın birleşerek tek bir parçaymış gibi davranmasını sağlar.

Kaynak yapılırken birleştirilen parçalar ana malzeme olarak bilinir. Birleşmeyi oluşturmak için eklenen malzemeler ise dolgu, sarf veya ara malzeme olarak isimlendirilir. Kaynakta kullanılan bu ara malzemeler, genellikle bileşimde ana malzemeye benzer olacak şekilde seçilir. Böylece kaynak sonrasında homojen bir yapı sağlanmış olur.

Kaynak, çok çeşitli enerji kaynakları kullanılarak yapılabilir. Bunlar arasındaki en bilinen enerji kaynakları; gaz alevi (kimyasal), elektrik arkı (elektrik), lazer, sürtünme, elektron demeti, ultrason ve teknolojinin gelişmesiyle ortaya çıkan fakat halen yaygınlaşmayan diğer enerji kaynakları.

Oksi-Asetilen kaynağı Yapımı
Oksi Asetilen Gaz Kaynağı

Kaynak, gerekli şartların sağlanması durumunda her ortamda yapılabilir. Esnek kullanım alanlarının sebebi ise, farklı kaynak türlerinin olmasıdır. Farklı malzemeler için kullanılan farklı kaynaklar kullanım alanları bakımından da çeşitlilik sağlamaktadır. Kaynak işlemi açık havada, su altında ve hatta uzayda gerçekleştirilebilen çok yönlü bir tekniktir.

Kaynak Çeşitleri Nelerdir

Kaynak, meraklılar ve profesyoneller için heyecan verici bir tekniktir. Kaynakçılar, birkaç alet ve çeşitli metal türleri kullanarak, herhangi bir parçayı istedikleri şekle ve tasarıma dönüştürebilir, Bununla birlikte, kaynak işleminde belirli bir seviyeye ulaşabilmek için farklı kaynak çeşitleri hakkında bilgi sahibi olmanız gerekir.

Elektrik Ark Kaynağı Yapımı
Örtülü Elektrot Ark Kaynağı (Elektrik Ark Kaynağı)

Günümüzde yirmiden fazla kaynak çeşidi bulunmaktadır. Bunlar oksigaz kaynaktan lazer ışını kaynağı gibi yüksek teknolojili işlemlere kadar çok geniş bir yelpazede yer alırlar. Fakat, tüm bu kaynak çeşitleri arasında MIG Gaz Altı Kaynağı, TIG Gaz Altı Kaynağı, Özlü Telle Ark Kaynağı ve Örtülü Elektrot Ark Kaynağı olmak üzere sadece dört tanesi yaygın olarak kullanılmaktadır. Her birinin kendi avantajları ve dezavantajları olan bu kaynaklar çeşitlerini uygulamak için uygun eğitime sahip olmanız gerekir.

Günümüzde kullanılan bazı kaynak çeşitleri şöyledir:

  • MIG Gaz Altı Kaynağı
  • TIG Gaz Altı Kaynağı
  • Örtülü Elektrot Ark Kaynağı (Elektrik Ark Kaynağı)
  • Özlü Telle Ark Kaynağı
  • Tozaltı Kaynağı
  • Oksi-Asetilen kaynağı
  • Enerji Işını Kaynağı
  • Atomik Hidrojen Kaynağı
  • Plazma Ark Kaynağı

Listedeki her bir tekniğin diğerlerine göre kendine özgü avantajları ve dezavantajları vardır. Fakat, bunların içerisinden günümüzde, özellikle metallerin birleştirilmesinde en yaygın başvurulan yöntem kesinlikle Örtülü Elektrot Ark Kaynağı’dır. Bu kaynak türü, bütün kaynakların karşılaştırıldığı listelerin birçoğunda en güçlü kaynak tipi olarak seçilir.

Elektrot Ark Kaynağı Şeması
Örtülü Elektrot Ark Kaynağı yapımı örnek şeması

Fakat, bu listelerde birinci sırada olması her durumda en iyi seçim olduğu anlamına gelmiyor.. MIG kaynağı, çeşitli kalınlıktaki birçok metale uygulanabilirken, TIG özellikle ince metaller söz konusu olduğunda en yüksek kalitede kaynak üretmektedir.

Ayrıca seçilecek kaynak türü, tamamen kaynak yapmak istediğiniz metale bağlıdır. Örneğin, alüminyum oldukça yumuşak bir metaldir ve çok fazla ısı ile baş edemez. Bu yüzden, alüminyum malzemelerle çalışırken,  MIG ve TIG olmak üzere sadece iki kaynak tekniği kullanılabilir.

TIG Gazaltı Kaynağı Örneği
TIG Gazaltı Kaynağı

Öte yandan çelik ise, alüminyum ile karşılaştırıldığında çok daha güçlü bir metaldir. Bu nedenle, daha fazla enerjiye karşı direnç gösterebilir. Hangi kaynak tekniğinin en güçlü kaynağı sağladığı, malzemenin kalınlığına bağlıdır. MIG genellikle çoğu çelik uygulaması için en iyi teknik olarak kabul edilir. Fakat, çelik yumuşak ve paslanmaz ise, TIG ve MIG gaz altı kaynakların her ikisi de herhangi bir sorun olmadan kullanılabilir.

Kaynak Bağlantı Şekilleri

Kullanılan başlıca kaynak bağlantı şekilleri şöyledir:

Alın Kaynağı

Alın Kaynağı Dikişi

Aynı düzlemde bulunan iki parçanın uçları veya kenarları arasındaki kaynak şeklidir. İki parçanın kaynak bölgesindeki açı 135-180 ° arasında olabilir. Parçalar alın alına bağlantı yapılır.

T Kaynağı (Boğaz)

T Kaynağı (Boğaz)

Bir parçanın ucu veya kenarı ile diğer parçanın yüzü arasında bir bağlantı olup, parçalar, eklem bölgesinde 5 ° ile 90 ° arasında bir açı yapar. Bu kaynak bağlantısında parçalar T şeklinde birleştikleri için bu isim verilir.

Köşe Kaynağı

Köşe Kaynağı

İki parçanın uçları veya kenarları arasındaki kaynak bağlantı şeklidir. Parçaların kaynak bölgesindeki açı 30’dan fazla ancak 135 ° ‘den daha az olacaktır.

Bindirme Kaynağı

Bindirme Kaynak Bağlantısı

Üst üste binen iki parça arasındaki kaynak bağlantı şeklidir. Parçalar, kaynak bölgesinde 0-5 ° ‘lik bir açı yapar. Bu kaynak bağlantısı türünde parçalar birbiri üzerine bindirilir.

Bunları da Öğrenmek İsteyebilirsin