Lityum Nedir? Özellikleri Nelerdir? Nasıl Üretilir?

Dünyadaki rezerv miktarı ve kullanım alanlarının genişliği bakımından aranılan metallerden biri olan Lityumun temel özellikleri nelerdir?

Lityum, periyodik tabloda alkali metal grubunun üyesi bir elementtir. Kısaltması Li, atom numarası 3 olan bu element, beyaz ve yumuşak bir metaldir. En önemli özelliği ise, normal şartlar altında en hafif ve hafifliğine oranla en sert metal olmasıdır.

Tüm alkali metaller gibi, lityum da oldukça reaktif ve yanıcıdır. Lityum, nükleer dengesizliği nedeniyle, Güneş Sistemindeki ilk 32 kimyasal elementin arasında yaygın olarak bulunmak bakımından 26. sıradadır. Bir zamanlar lityumun ana kaynağı olan pegmatitik mineraller gibi bileşikler haricinde hiçbir zaman doğada serbest şekilde bulunmaz. Lityum, çözünürlüğü nedeniyle, okyanuslarda bulunur ve genellikle tuzlu sulardan elde edilir.

Doğada bulunduğu ortamdan alınıp işlendiğinde parlaklığı artar. Fakat, nemli bir ortamda kaldığında paslanarak önce gümüş griye, ardından da siyah renge doğru koyulaşmaya başlar.

Lityumun Özellikleri Nelerdir 

Lityum özellikleri bakımından doğada daha yaygın olarak bulunan alkali metaller sodyum ve potasyum ile aynı özellikleri sergiler.

Diğer alkali metaller gibi, lityum da iyi bir ısı ve elektrik iletkenliğine sahiptir. Her ne kadar, alkali metaller arasındaki en az reaktif metal olsa da, tüm elementler göz önüne alındığında yüksek seviyede reaktiftir. Ayrıca, sıvı formdaki erimiş lityum katı formundan daha reaktiftir.

Lityum, suda çözünür. Fakat, diğer birçok elementin aksine sıcak suda soğuktan daha az çözünür.

Havadaki nemle reaksiyona girdiği için genellikle mineral yağda tutulur.

Lityumun Özellikleri Nelerdir

Lityum ve bileşiklerinin herhangi bir madde içerisinde var mı yok mu anlamak için, alev aldığında oluşan ateşin kırmızı renkte olması kullanılır.

Lityum, bıçakla kesilebilecek kadar yumuşaktır. Kesildiğinde ise, lityum okside paslandığı için hızla griye dönüşen gümüşi beyaz bir renge sahiptir. Tüm metaller arasında, 180 ° C ile en düşük erime noktalarından birine sahipken, alkali metallerin en yüksek erime ve kaynama noktasına sahip metalidir.

Lityumun yoğunluğu 0,534 g/cm³ ‘tür. Bu yoğunluk değeriyle oda sıcaklığında katı olan tüm elementlerin arasındaki en az yoğun olanıdır. Bir katı olarak Lityum helyum ve hidrojenin yanı sıra, birçok sıvı haldeki elementlerden daha az yoğundur. Potasyum ve sodyum ile birlikte su üzerinde yüzebilen üç metalden biridir,

Lityumun özellikleri maddeleri halinde şöyledir:

  • Periyodik tablodaki kısaltması(sembolü) Li ‘dir.
  • Atom numarası 3 ‘tür.
  • Yoğunluğu 0.534 gram/cm³
  • Oda sıcaklığındaki formu katıdır.
  • Erime noktası 180.5 ° C ‘dir.
  • Kaynama noktası 342 ° C ‘dir.
  • En yaygın izotopları Li-7 ve Li-6 ‘dır.

Lityum Nasıl Üretilir

Lityum Nasıl Üretilir

Dünyadaki lityum üretiminin çoğu, lityum içeren tuzlu suyun yeraltı havuzlarından çıkarıldığı ve buharlaşma ile konsantre edildiği Güney Amerika’dadır. Ana ticari form, çeşitli işlemlerle cevherlerden veya tuzlu sulardan üretilen lityum karbonat tır. Lityum karbonata hidroklorik asit ilavesi sonucunda, elektroliz ile lityum metal üretmek için kullanılan lityum klorür elde edilir.

Lityum metali, kaynaşan lityum ve potasyum klorür karışımının elektrolizi ile üretilir. Saf lityum klorür (610 ° C) ile karşılaştırıldığında lityum ve potasyum klorür karışımın erime noktası (420 ° C) daha düşüktür. Lityum klorürün ayrışmasının meydana geldiği voltaj potasyum klorürden daha düşük olduğundan dolayı lityum yüzde 97’den daha yüksek bir saflık seviyesinde biriktirilir.

Dünyadaki Lityum Rezervleri

1817 yılında İsveçli kimyager Johan August Arfwedson tarafından keşfedilen lityum, Dünya kabuğunun yaklaşık yüzde 0.002’sini oluşturur.

II. Dünya Savaşı’nın sonundan bu yana artan endüstriyel kullanımla birlikte lityum üretimi de büyük oranda arttı. 1990’lara kadar lityum piyasası, maden yataklarını kontrol altında tutan ABD tarafından yönetiliyordu. Günümüzde ise lityum üretiminin büyük bir bölümü ABD dışındaki kaynaklardan elde ediliyor. Bolivya dünyadaki lityum rezervlerinin yarısına sahip olmasına rağmen Avustralya, Şili, Arjantin ve Çin dünyanın en fazla lityum üretimini gerçekleştiren dört ülkesidir.

Lityum - Salar de Uyuni, Bolivya
Lityum bakımından en zengin bölgelerden biri olan Salar de Uyuni, Bolivya

2020 yılı itibariyle dünyadaki toplam lityum rezervinin 80 milyon ton olduğu düşünülmektedir. Bunlardan 65 milyon tonu son 7-8 yıl içerisinde lityum kullanımındaki artış sebebiyle oluşan arayışla bulunmuştur.

2015 yılından itibaren dünyanın en büyük üç lityum üreticisi Avustralya, Şili ve Arjantin’dir. Lityum üretiminin kıta bazındaki lideri olan Güney Amerika’da bulunan Şili, Bolivya ve Arjantin kesişimi ise Lityum Üçgeni olarak bilinen bölgeyi oluşturur. Lityum Üçgeni, Bolivya’nın Salar de Uyuni, Şili’nin Salar de Atacama ve Arjantin’in Salar de Arizaro gibi yüksek kaliteli tuz alanları ile bilinir. Bu bölgenin diğer ülkelerden ayrılmasının nedeni ise, bilinen lityum rezervlerinin yüzde 75’inden fazlasını içerdiğinin düşünülmesidir.

Bunlara da Göz Atmak İsteyebilirsin