Plywood (Kontrplak) Nedir? Nasıl Yapılır?

Kontrplak ismiyle de bilinen ve inşaatlarda yapı malzemesi olarak kullanılan plywood nasıl üretiliyor? Plywood tarihi ve ortaya çıkış aşamaları nelerdir?

Bir yapı malzemesi olarak plywood (kontrplak), birbirine yapıştırılmış ince ahşap katmanlardan üretilen, atmosferik değişikliklere karşı dayanıklı ve maliyet olarak uygun bir ahşap levhadır.

Plywood yapmak için kullanılan kütükler, sıcak suyun buharında bekletilerek veya doğrudan daldırılarak hazırlanır. Daha sonra kütük bir torna makinesi yardımıyla ince ahşap katmanlarına soyulur. Her kat genellikle 1 ile 4 mm kalınlığındadır. Ardından, plywood içerisinde kullanılan her bir katman, daha kalın ve düz bir tabaka oluşturmak için fenol veya üre formaldehit reçinesi içeren güçlü bir yapıştırıcı ile birbirine yapıştırılır.

Plywood, genellikle inşaatlarda kullanıldığı için büyük levhalar halinde oluşturulur. Beton kalıpları, hafif bölme duvarlar, tekneler, mobilyalar, mutfak dolapları, ofis masaları, ambalaj, hafif kapılar ve benzer işlerin yapımında kullanılır.

Plywood üretiminde yumuşak veya sert ağaçlar kullanılabilir. Kullanılan sert ağaçlar; dişbudak, akçaağaç, meşe ve maundur. Çam, sekoya ve sedir yaygın olarak kullanılmasına rağmen, douglas köknar üretimde kullanılan en popüler yumuşak ağaçtır.

Plywood (Kontrplak) Nasıl Yapılır

Plywood Nasıl Yapılır

  • Plywood üretim işlemi, ilk olarak bir alandaki kesilmeye hazır olan ağaçların işaretlenmesiyle başlar.
  • Kesilen ağaçlar üzerindeki dallar tamamen temizlenerek sadece gövdesi kalacak şekilde istiflenir.
  • Kütüklere ihtiyaç duyuldukça, depolardan alınır ve onları kabuğu soyma makinesine getiren bir taşıyıcıya yerleştirilir. Bu makine, kütüğü kendi ekseninde döndürürken, keskin testereler veya yüksek basınçlı su jetleri ile kabuğu kaldırır.
  • Soyulan kütükler, bir taşıyıcı üzerinde büyük bir daire testerenin onları standart 2,5 – 2,6 metre uzunluğunda bölümlere ayırdığı soyuculara taşınır.
  • Kaplama tabakaları kesilmeden önce, kütükler buhar veya sıcak suya daldırarak yumuşatılmalıdır. Bu işlem ahşabın tipine, bloğun çapına ve diğer faktörlere bağlı olarak 12-40 saat sürer.
  • Isıtılmış soyma blokları daha sonra soyucu tornaya taşınır. Burada otomatik olarak hizalanır ve kütükler döndürülmeye başlanır. Sabit olan bıçaklar sayesinde sürekli bir kaplama tabakasını soyulur. Kütüğün çapı yaklaşık 10 cm olduğunda, bu parça çıkarılarak yerine yeni bir kütük yerleştirilir.
  • Soyucu tornadan çıkan uzun kaplama tabakası bir sonraki işlem olan standart 1,2 m genişliğinde kontrplak levhalar yapmak için kaplamanın kullanılabilir genişliklere kesilmesidir. Bu kesim işlemi sırasında, optik tarayıcılar kabul edilemez kusurları olan bölümleri arar ve bunlar kırpılır.
  • Parçaların sorunsuz olduklarının teyit edilmesinin ardından ise, nemi azaltmak ve birbirine yapıştırılmadan önce büzülmelerini sağlamak için bir kurutucuya iletilir.
  • Kaplama yapımında alt ve üst katman birbirine dik olarak yapıştırıldığı için bazı parçalar 1,3m metre genişliğinde kesilir.
  • Parçaları bir araya getirme ve yapıştırma işlemi başlar. İlk önce uzun parçalar yerleştirilerek üst yüzeye bir tutkal tabakası uygulayan bir yapıştırıcı yayıcıdan geçirilir. Sonrasında kısa parçalar dik olarak yerleştirilir ve tüm tabaka yapıştırıcı yayıcıdan ikinci kez geçirilir.
  • Yapıştırılmış tabakalar çok delikli sıcak prese yüklenir. Tüm tabakalar yüklendiğinde, pres onları yaklaşık 110-200 psi basınç altında birbirine sıkıştırırken, aynı zamanda bunları 120-160 ° C’ye kadar bir sıcaklığa ısıtır. Presleme işlemi yaklaşık 5 dakika boyunca devam eder.
  • Presten çıkarıldıktan sonra tabakalar, standart genişlik ve uzunluklarına getirilmek için kesime gönderilir.
  • Standart boyutlarına getirilen plywood artık kullanıma hazır durumdadır.

Plywood’un Ortaya Çıkış Tarihi

Plywood’un ilk kullanımı yaklaşık M.Ö 1500 yıllarında antik Mısır Kralı Tut-Ankh-Amon’un mezarında bulunan bir sedir tabutunun dışına yapıştırılmış abanoz ağacı kabuklarına dayanmaktadır. Bu teknik daha sonra Yunanlılar ve Romalılar tarafından kaliteli mobilyalar ve diğer dekoratif objeler üretmek için kullanıldı. Ve bazı farklı malzemelerin yapımında da kullanılsa da, uzun bir süre boyunca dekoratif amaçla kullanılmaya devam edildi.

17 ve 18. yüzyılda ise, yine dekoratif bir amaçla mobilyaları süslemek için kaplama yapımında kullanılmaya başlandı.

1797’de İngiliz Samuel Bentham, kaplama üretmek için çeşitli makineleri kapsayan patentlere başvurdu. Patent başvurularında, daha kalın bir parça oluşturmak için birkaç kaplama katını tutkalla lamine etme kavramını tarif etti ve günümüzde plywood dediği kavramının tanımını o tarihte yapmış oldu.

Bu gelişmeye rağmen, lamine kaplamaların mobilya endüstrisi dışında herhangi bir ticari kullanım bulması neredeyse yüz yıl sürdü. Yaklaşık 1890’da, lamine ahşap ilk olarak kapıların yapımında kullanıldı. Talep arttıkça, sadece kapılar için değil, aynı zamanda otobüsler ve uçaklarda kullanım için de çok katlı lamine ahşap levhalar üretilmeye başlandı.

1928’de Amerika Birleşik Devletleri’nde genel yapı malzemesi olarak kullanılmak üzere 1,2 m x 2,4 m boyutlara sahip ilk plywood levhalar piyasaya sürüldü. İlerleyen yıllarda, geliştirilmiş yapıştırıcılar ve yeni üretim teknikleri sayesinde çok çeşitli kullanım alanlarında da yer bulmayı başardı.

Günümüzde ise, dayanıklılığı ve birçok kez tekrar kullanılabilmesi nedeniyle plywood, inşaatlarda geçmişte kullanılan kerestenin yerini aldı.

İlgini Çekebilecek Diğer Yazılar