Topraksız Tarım Nedir – Hidroponik Tarım Nasıl Yapılır

Bitki gelişimindeki verimi ve tarımda gereksiz su kullanımının önüne geçme amacıyla ortaya çıkan günümüzün yükselen trendi topraksız (hidroponik) tarım nedir?

Tarım, insanoğlunun yerleşik hayata başlarken aynı anda nüfusun artmaya başlamasıyla daha verimli yöntemler geliştirilerek yapılmaya çalışıldı. İnsan faktörünü azaltmak için kullanılan kendi kendine çalışan traktörler ile insansız hava araçları, bitkileri daha verimli hala getiren genetiği değiştirilmiş tohumlar ve gelişmiş zirai ilaçların mevcudiyeti geniş arazilerde yapılan geleneksel çiftçiliğin yolunu değiştirdi.

Gelişen tarım tekniklerinin en yenisi de topraksız tarımdır. Topraksız tarım farklı yöntemlerle yapılıyor olsa da temel olarak, iç mekanda meyve ve sebzelerin toprak veya güneş ışığı olmaksızın bir bitkinin gelişimi için gereken tüm malzemelerin karıştırılmış olduğu suyun içerisinde yetiştirilmesidir.

Hem geleneksel tarım, hem de topraksız tarım temel olarak aynı esasa dayanmaktadır: Üretim yani bitkilerin gelişimi. Fakat, yapılan araştırmalar bitkilerin büyümek için sadece besin, ışık, oksijen, su ve bakım gibi şeylere ihtiyaç duyduğunu gösteriyor. Bu şartlar sağlanıyorsa, bir bitki hem içeride hem de dışarıda toprağa ihtiyaç duymadan gelişebiliyor. Bu nedenle, çevre şartlarından etkilenmeyen ve her türlü ortamda stabil bir üretim yapılmasına fırsat sağlayan topraksız tarım gün geçtikçe daha fazla miktarlarda yapılmaya başlanıyor.

Hidroponik Tarım Nedir

Hidroponik tarım, en fazla uygulanan ve topraksız tarım denilince ilk akla gelen yöntemlerden biridir.

Hidroponik tarımda bitkiler, gelişimini sağlayacak şekilde hazırlanan besin açısından zengin suyun içerisinde toprak kullanılmadan yetiştirilir. Bu yöntemde, bitkilerin geleneksel tarımda topraktan elde ettikleri besinler, bitkinin köklerinin içerisinde bulunduğu suda çözelti olarak bulunur.

Topraksız (Hidroponik) Tarım Nasıl Yapılır

Hidroponik tarımda üretim verimi, geleneksel tarıma göre daha yüksek olabilir. Çünkü bitkilerin büyümesi için gerekli besin maddelerini toprak içerisinde araması için köklerini geliştirmeleri gerekmiyor. Bitkilerin kökleri doğrudan besin çözeltisinin içerisinde bulunduğu için gelişimini daha çok meyve ve sebze üretimi yönünde ayıracaktır. Bu nedenle, bitkilerin ilk mahsullerini veriş süreleri kısalacaktır. Topraksız tarımda uygun bir şekilde bakımı yapılan bitkiler, topraktaki üretimlerinden yüzde 20-30 daha hızlı büyüyebilir.

Topraksız Tarım Çeşitleri

Günümüzde topraksız tarım, çok sayıda daha farklı şekillerde de uygulanabilmektedir. Fakat, hidroponik tarım haricinde bu yöntemlerin içinde en fazla kullanılanlar aeroponik ve aquaponik tarım yöntemleridir.

Aeroponik tarım, toprak veya herhangi bir malzeme kullanılmadan bir hava veya sis ortamında bitki yetiştirme yöntemidir. Hidroponik tarımda, bitkilerin kökleri kısmen veya tamamen bir besin çözeltisinde bulunuyorken, aeroponik tarımda kökler sürekli veya belli aralıklarla besin çözeltisinin doymuş damlalarıyla aynı ortamda bulunurlar.

Aeroponik tarım bitki köklerinin görüntüsü
Aeroponik Tarım

Hidroponik tarıma alternatif olarak aeroponik tarımın geliştirilmesinin nedeni, suyun içerisinde bulunan köklerin tam olarak gerekli gazı alamamasıdır. 1 kilogram suyun içerisinde sadece 8 miligram hava tutulabilmektedir. Bu da, iyi bir sistem kurulamazsa bitkinin verimini düşürmektedir.

Aeroponik tarımın bir başka belirgin avantajı, herhangi bir bitki türünün bu sistem içerisinde yetiştirilebilmesidir. Havada asılı duran bitkiler mevcut oksijen ve karbondioksitin tamamını kök bölgesine, gövdelere ve yapraklara alabilmektedir. Böylece, biyokütle büyümesi hızlanır ve köklenme süreleri kısalır.

NASA araştırmasına göre, aeroponik tarımda yetiştirilen bitkiler, hidroponik tarımda yetiştirilen bitkilerle karşılaştırıldığında, kuru ağırlık biyokütlesinde yüzde 80 oranında bir fazlalık mevcuttur. Ayrıca, aeroponik tarımda ihtiyaç duyulan su miktarı yüzde 65 daha az ve besin ihtiyacı yüzde 25 seviyesindedir.

Aquaponik tarım, balıkları bitki gelişim ekosistemine dahil eden bir hidroponik tarım yöntemidir.

Yetiştirme tanklarında üretilen balıkların atık suyu bitkilere verilir. Bitkiler, atık suyun içerisindeki besin maddelerini emerek suyu temizler. Bu su, daha sonra yeniden kullanılmak üzere balık tanklarına geri gönderilebilir. 

Akuaponik tarım karmaşık bir dengeleme işlemi gerektirir. Fakat, doğru yapıldığında kendini yenileyen verimli bir ekosistem sağlayabilir. Bu sistem, hidroponik tarıma göre yüzde 90 oranında daha az su gerektirir.

Balıklar ile Bitkilerin Simbiyotik İlişkisi - Aquaponik Tarım
Balıklar ile bitkilerin aynı su ile beslendiği topraksız tarım yöntemi olan aquaponik tarım için örnek bir işletme görünümü

Hidroponik Tarım için Ne Gereklidir

Hidroponik tarım sistemleri tasarlamak için birden fazla herkesin kullandığı farklı yöntemler vardır. Fakat, yapılacak temel unsurlar bütün yöntemlerde aynıdır.

Hidroponik tarım için gerekli olan maddeler şöyledir:

Oksijen: Geleneksel tarımda, kökler solunum için gerekli olan oksijeni topraktaki boşluklardan alabilirler. Hidroponik tarımda ise, bitkilerinizin bulunduğu sistem ile su arasında bir miktar boşluk bırakmanız veya besin çözeltisinin bulunduğu tanka akvaryumlardaki gibi bir pompa takarak takviye etmeniz gerekecektir.

Besin: Bitkilerinizin sağlıklı ve verimli kalması için yeterli miktarlarda magnezyum, fosfor, kalsiyum benzeri minerallere ihtiyacı olacaktır. Topraksız tarımda, her ne yetiştiriyorsanız o bitkinin ihtiyaçları doğrultusunda edineceğiniz malzemeler suya eklenmelidir.

Su: Çoğu bitki pH seviyesi yaklaşık 6–6,5 olan suyu sever. Sisteminizde kullanacağınız suyunuzun asitliğini bazı malzemeleri kullanarak ayarlayabilirsiniz.

Güneş Işığı: Bitkilerinizi iç mekanda yetiştiriyorsanız, bazı özel aydınlatmalara yatırım yapmanız gerekecektir. Her bitki türünün, ihtiyaç duyduğu ışık miktarı farklı olacaktır.

Kök Desteği: Toprağa ihtiyacınız olmasa bile, bitkinizin köklerinin tutunacak küçük bir şeye ihtiyacı vardır. Perlit, kara yosunu, hindistancevizi lifi veya taş yünü bu ihtiyacı karşılayacaktır. Sisteminizin içine sıkışabilecek veya nem tutmayan malzemelerden uzak durulması gereklidir.

Kuracağınız hidroponik sistemde, karbondioksit takviyesi gibi göz önünde bulundurmanız gereken başka unsurlar olsa da, bu beş etken herhangi bir hidroponik sistemin en temel unsurlarıdır.

Bunları Biliyor Musun