Vibrasyon (Titreşim) Nedir? Betona Vibrasyon Uygulaması Nasıl Yapılmalı?

Dilimizde sıklıkla kullanılmaya başlanılan vibrasyon ne demek? Neden beton dökülürken vibratör kullanılıyor? Kaç çeşit titreşim vardır?

Vibrasyon kelimesi, dilimize Fransızca’dan geçmiş olup, Türkçe karşılığı titreşimdir. Teknik olarak vibrasyon (titreşim); bir denge noktası etrafında, elastik bir cisim veya ortam parçacıklarının periyodik ileri geri hareketlenerek, salınımlar meydana getirdiği mekanik bir olgudur.

Vibrasyon sırasında meydana gelen salınımlar bir sarkaçın hareketi gibi periyodik olabilir veya bir lastiğin çakıl bir yolda hareketi gibi rastgele olabilir.

Genellikle titreşim istenmeyen bir durumdur, enerji israfına ve rahatsız edici seslere neden olur. Ayrıca, motorlar veya çalışan herhangi bir mekanik cihazda gerçekleşebilecek titreşimler, zarar verebilecek sonuçlar ortaya çıkarabileceği için oluşması istenmez. Bu tür titreşimler, dönen parçalarda dengesizlik, düzensiz sürtünme veya dişlilerin bozulmasına neden olabilir. Tasarımlar gerçekleştirirken parçalar dengelenerek istenmeyen titreşimler en aza indirir.

Titreşim Çeşitleri

Serbest, zorlanmış ve sönümlü olmak üzere üç çeşit titreşim vardır; . Serbest titreşim,  mekanik bir sistem harekete geçirildiğinde, sistem geçici olarak bozulduğunda ve sonrasında kısıtlama olmadan hareket etmesine izin verildiğinde ortaya çıkar. Örneğin; üzerinde bir ağırlık asılı olan dengedeki bir yay, bir kuvvet uygulanarak aşağı doğru çekilip bırakılırsa, sistem dikey olarak titreşerek yanıt verecektir.

Zorlanmış titreşim, mekanik bir sisteme zamanla değişen bir yük, yer değiştirme veya hız uygulandığı zaman meydana gelir. Örnek olarak; dengesizlik nedeniyle sallanan bir çamaşır makinesi, motor veya düzensiz yol nedeniyle taşıtlarda oluşan titreşim veya depremler sırasında binalarda ortaya çıkan titreşim gösterilebilir.

Vibrasyon Analizi

Sönümlü titreşim, bir titreşim sisteminin enerjisinin sürtünme ve diğer direnç oluşturan kuvvetlerle kademeli olarak azalması durumudur. Bu durumda, titreşimler yavaş yavaş azalır ve durarak sistem denge konumunda kalır. Örnek olarak, taşıtların amortisörleri tarafından sönümlenen araç titreşimleri verilebilir.

Beton Vibrasyon Uygulaması Nasıl Yapılmalı

Vibrasyon, şantiyelerde betonun yerleşmesini sağlamak için kritik bir adımdır. Beton döküldüğünde, beton içerisinde yapının dayanımını büyük ölçüde zayıflatabilecek hava kabarcıkları bulunur. Beton vibratörleri, taze dökülen betona titreşim vererek hava kabarcıklarının ortadan kaldırılmasını sağlarlar. Bu yüzden, beton dökümü sırasında vibratör kullanımı kesinlikle gereklidir. Fakat, her işte olduğu gibi, vibratör kullanımında da yapılması ve yapılmaması gereken bazı şeyler vardır. 

Vibratör kullanımında, vibratörün gövdesini tamamen betona daldırın ve en az 10 saniye orada tutun. Uç tamamen içeri gömülünceye kadar vibratörü açmayın. Bununla birlikte, vibratörü betonda çok uzun süre tutarsanız, su ile agregalar birbirinden ayrılacaktır. Bunun sonucunda, betonun mukavemeti ve estetiği ile ilgili problemler ortaya çıkabilir.

Vibrasyon ve Beton

En iyi kullanım tekniği, vibratörü saniyede yaklaşık 3 cm hızla çok yavaş bir şekilde geri çekmektir. Vibratör çekilirken, kabarcıklar çıkmaya devam ettiği sürece, daha fazla titreşim verilmesi gereklidir.

Düşük “slump” değerine sahip beton ile çalışırken, bu betonun daha sert olduğunu ve daha fazla titreşim gerektirdiğini göz önünde bulundurun.

Yalnızca dikey hareketler kullanın. Yatay hareket eşit olmayan bir agrega dağılımına neden olabilir.

Yapıya veya çalışma alanının büyüklüğüne uygun tipte vibratör kullanın.

Vibratörün bozulması durumunda yüksek maliyetli tamir masrafları çıkabileceğini bilerek, beton dökme işine başlamadan önce mutlaka yedek bir vibratör bulunduğundan emin olun.

Bunları Biliyor Musun